Feminismoa topiko guztien gaindiketatik pasatzen da

Egia ukaezina da sexuen parekotasunaren alde asko aurreratu dugula azken hamarkadetan. Egia da baita oraindik asko dugula borrokatzeko eta lortzeko, eta honetarako ez zaigu ez gogoa ahuldu, ekimenak agortu edota gogo oneko jendea falta. Ordea, azkenaldian diskurtsu kontra-feminista indartzen eta kaleratzen ari denaren perzepzioa dut, nolabait feminismoaren zilegitasun aurrerakoia dudan jartzen ari dela, gero eta gehiago. Batzuetan anti-feminismoz mozorrotutako matxismoaren aurka ari garenaren sinismena dut, baina hau arrazoi sinpleegia da fenomeno hau justifikatzeko. Ez gara, agian, praxis feminista ezegoki baten fruituak jasotzen ariko?

Feminismoaren izenean, batez ere erakundeek bere egin zutenetik, babokeri asko egin direla eta benetan axola duena alde batetara utzi dela uste dut. Adibidez, publizitate gosea duten hainbat kolektibo pseudo-feministek egunkari bateko publizitate sexista salatzen dute. Arrazoie ez zaie falta, baina zergatik ez diote lehentasuna ematen egunkari horretan bertan agertzen diren prostituzio iragarkiak salatzeari? Zergatik aipatzen dira hain gutxi Hondarribiko alardea edo sexu arteko soldata ezberdintasuna bezalako gertuko auziak, eta hainbeste bideojoko bateko sexu rolen pisu ezberdintasunari buruzko sasi-ikerketak?

Bada gainera askotan erantzuntekorik gabe uzten nauen beste auzi bat, sexu topikoen aurrean dugun erantzun ezberdina. Iragarki, telesail edo filme batean emakumearen topiko babuak agertzen direnean zuzenean (eta arrazoiarekin) salatzen ditugu. Aldiz, ez dugu berdin jokatzen gizonari buruzko topiko babuak agertzen direnean. Askok emakumearen askapenarekin lotzen dute gainera jokaera sexista hau. Jokabide bikoitz honek feministon sinesgarritasunean eragina du.

Esan bezala, oraindik asko dugu lortzeko, baina nire ustez batzuek bere estrategia birplanteatu behar lukete. Tik hembristak ez dira erantzuna, gizon vs emakume dikotomiak ez garamatza inora. Diskurtso hau gainditzea, sexu denei atxikitutako topiko hauen birrinketa garaipen bat izango da benetako berdintasunaren bidean.

Errepidean hildakoen erantzulea Abiaduraren Kultura da

Gure gizartean epidemia hilgarririk bada, hau auto istripuena da. Errepidean hildakoen gazte kopurua heriotza kausarik ohikoena da gazteen artean, drogak, lan istripuak edota gaixotasunak baino gehiago. Nork ez dugu ezagutzen auto istripuan hildakoren bat? Bizi guztirako ondorioak geratu zaizkion dohakaberen bat? Nork ez du lagun edo sendiko bat susto latza hartua? Gerra, gosete edo gaixotasun faltan, badirudi mendebaldeko gizarte honek bere gazteak hiltzeko modu berriak asmatzera behartua izaten dela. Gobernu ezberdinak arazoa konpontzen ahalegintzen direla esaten duten arren (multa zorrotzagoak, puntuko gidabaimena…), zifrek ez dute engainatzen: errepideetan hildakoen kopurua ez aurrera ez atzera dago eta aplikatzen diren neurriek eman ahal zutena emana dutela ematen du. Ez al da iada ezer gehiago egin? Heriotza hauek betirako jasan beharko ditugun gaitz endemiko bat al dira? Nire ustez ez, baina auziari aurre egiteko erabiltzen den ikuspuntua ez da egokia.

Istripuaren ardura eragin duenarena dela soilik konbentzitu dugu gure burua (ez gaizki ulertu esan nahi dudana, 200km/h eta mozkortuta doana arduragabe arriskutsu bat da, hori ez du inork zalantzan jartzen) eta auto istripuen aurkako politika guztia maxima honetara zuzendurik dago: erruduna zigortzera edota gidariak zigorrarekin beldurtzea. Begibistakoa da ikuspuntu honek ez duela ezbeharren kopurua era ikusgarrian jeitsi, ez duela jendea abiaduraren arriskuaz eta tonelada pasatxoko makina bat eramateak ekartzen duen ardurari buruz kontzientziatzea lortu. Oinarrizko zerbaitek huts egiten du, eta hau gure gizartean eta garunetan erraietaraino sartuta dagoen Abiaduraren Kultura da.

Gidatzean arduratsua izan behar dugula ohartarazten gaituzten mezuak kaka hutsa dira abiaduraren apologia egiten duten propaganda eta diskurtsoen zaparradaren aurrean. Abiaduraren kontzeptua askatasunarekin, arazoetatik ihes egitearekin, dibertsioarekin, boterearekin eta gizontasunarekin (pf!) lotzen dugu. Txiki txikitatik, abiadaren zirrara igorri digute gure jostailuetan (HotWheels, velocidad a tope!) eta marrazki biziduenetan, erantzunkizunaren kontzeptuaren arrastorik gabe. Telebistan ikusten ditugun istripuen irudiak ezerezean geratzen dira, edonon aurkitzen bait ditugu abiaduraren onura eta estetika saltzen diguten mezuak: filmeak (“The Fast & THe Furious” har genezako adibide bezela, baina ze filmek ez du auto lasterketa bat?), bideojokoak… Gero eta auto potentegoak saltzen eta desirarazten dizkigute (eta gero abiaduraren mugak errespetatzean nahi dute?), eta “jolastea atsegin duzu?” bezalako mezuekin iragartzen.

Arazoa ez da multekin eta puntutako gidabaimenekin gidari ausartenak (burugabeenak) kokiltzen saiatzea, soberan frogatu da honek ez duela funtzionatzen. Zabaltzen den mezua ez da “ez dezadan edan, joan nadila tentuz eta lasai, errepidea gauza serioa baita”, baizik eta edateak, azkar joateak eta bolantean balentriak egiteak duen arazo bakarra ertzaintzak arrapatzea dela. Auzi honen irtenbidea, nere ustez, arduraren kultura bat sustatzean eta abiaduraren mitoa eraisten saiatzean datza. Errepidea gai serio bat bezala hartzen hasi, zabaltzen diren mezuekin kontu handia edukiz eta arinki eta axolagabe ez hitzeginez, gaur egun sexismoaren eta arrazakeriaren auziak tratatzeko erabiltzen den erregistro berean. Auto fabrikatzaileek arau moral saiestezin gisa hartu behar lukete auto motelagoak eraikitzea.

Ez da nire asmoa gogoeta hauekin inorri ezer aurpegiratzea, eta erretolika moral erredentorearen antza badu sentitzen dut, baina abiaduraren auzia tratatzen den arinkeriak eta saltzen diguten irudi “guaiak” sutan jartzen nau, badirudi ez garela konturatzen hildakoak eta bizi guztirako elbarrituak sortzen dituen arazo bat dela, jende asko dagoela sendiko edo lagun bat errepidean galdu duena (zorionez ez naiz horietako bat), eta hauei ez zaiela iruditzen jolas bat edo algaraka tratatzeko gai bat denik. Datu ezkor guztien gainetik istripuetan hildakoen arazoak konponbidea duenaren sinismena dut, baina horretarako gauza asko aldatu behar dira eta hartu beharreko neurri asko ez dira oso onartuak izango. Ez egon zain Gobernuak edo Jaurlaritzak legez behartzera, lehen esan dugun bezala inposaketak ez du ezer konpondu orain arte. Norberak hasi behar du duen erantzunkizunaren jakitu izaten.

They Live, John Carpenterren harribitxi kritikoa

Gaur egungo gizarte kapitalista kritikatzeko modu asko jorratu ditu zineak, ironiaz batzutan, gordintasunez bestetan eta baita zientzia fikziozko ipuinean kamuflatutako metafora bat gisa ere, nire film gogokoenetariko batean bezala. Eta kapitalismoa ekarpen extralurtar bat balitz eta ez gizatasunari atxikita doan mentalitate bat? Politikoki eta ekonomikoki gidatzen gaituen “elite gorbataduna” gizaki itxurako alien infiltratuak balira? Ideia hau hartuta eta 50. hamarkadako zientzia fikziozko filmetan oinarriturik filmatu zuen John Carpenter zuzendariak They Live filma, munstro itxusien aurkako borrokatik haratago, gizarte kontsumista eta yuppiaren kritika zorrotza egiten duena. Izenburuak filmean agertzen den graffiti bati egiten dio erreferentzia, gure gizartearen pasibotasuna kritikatzen duena: “They live, we sleep” (beraiek bizi egiten dira, gu lo gaude). Pelikula Estan Vivos bezela zentzugabeki hitzulia aurkeztu zen gaztelanieraz, bere berezko esanahia galduz, eta Invasion Los Angeles frantziarrez.

Historia hiri handi bateko langile estatubatuar baten ikuspuntik kontatzen da. John Nada langabezian eta kale gorrian bizi den tipo handi jator bat da. Beste hainbat langabeturekin batera txabola auzo batean bizi eta eliza bateko laguntzetari esker jaten duen arren, optimista da, aukera berdintasunean eta lan gogorrean sinisten du eta bere aukera noiz iritsiko zain bizi da. Gertaera bitxi batzuen ostean (talde iraultzaile baten mezu pirata arraro bat telebistaren seinalean, poliziaren karga bortitz bat bere txabola auzoa eraisten duena…) betaurreko beltz bitxi batzu aurkitzen ditu. Ez dira nolanahiko betaurrekoak ordea, berauekin John Nada irudipenak ikusten hasten bait da: berez ikusten ez diren letra beltzeko mezu handiak ikusten ditu hormetan, egunkarietan, telebistan, erakusleihoetan… “Obeditu”, “Erosi” eta “Irudimenari ez” bezalako esloganekin. Ez da hor amaitzen erokeria, ze segituan berebiziko sustoa hartzen du protagonistak. Pertsona gutxi batzuen aurpegia erabat desitxuratua ikusarazten die betaurrekoek, kaskezur itxuradun mamuak. Poliziak, empresagizonak, bankariak, telebistako politikari eta kazetariak… gehientxuenak munstroak dira, herritar soilak gizakiak direlarik. Bere burua zoratuta ez dagoela konbentzitzea lortu ondoren, berak ikusten dituen gauza berak ikusten dituzten talde bateko kideak berarekin kontaktuan jarri eta egoerari buruz berri ematen diote: extralurtarrak munduaz jabetu dira sekretupean eta sistema kapitalista ezarri dute planeta ixilpean ustiatzeko.

Garai batean asko ugaritu ziren Hollywooden The Invasion of the Body Snatchers bezalako inbasio extralurtarrei buruzko filmak, non lurraz kanpoko munstroek gure gizartea suntsitzeko bertan infiltratzen saiatzen ziren, giza itxura hartuz. Askok film mota honen ekoizpen eta arrakastan gizarte estatubatuarraren mamuak ikusi ditu: atzerritarrek “American Way of Life” perfektuan eduki dezaketen eraginaren beldurra, espia komunistei buruz ohartzen duen propaganda, etab… Carpenterrek planteamentu honi buelta ematen dio: extralurtarrak orain kapitalistak dira, gure gizartea iada azpiratua dago eta gure bizimodu kontsumista “zoriontsu” eta pasibo hau da menpekotasun honen adierazgarri eta sustatzaile nagusia. Inbaditzaileek lehiakortasuna, handinahia, berekoikeria eta sistemari obedientzia bezalako baloreak ezartzen dizkiete gizakiei, horretarako etengabe publizitate subliminalaz bonbardatuz (oso adierazgarria den eszena batean, diru billeteek “ni naiz zure Jainkoa” mezu ezkutua dutela ikusten da).

Zuzendaria, Jonh Carpenter, beldurraren eta zientzia fikzioaren maisutzat jotzen da eta gaur egungo filmegile independienterik errespetatu eta mirestuenetarikotaz jotzen da (nire gogokoenetarikoa ere bada). 1974eko bere lehen filma zuzendu zuenetik ez du arrakasta komertzial handiegirik izan, baina The Thing, Halloween, Assault on Precinct 13 eta In the Mouth of Madness bezalako bere lanak maisulanetzat jotzen dituzte kritikoek eta fantasiaren zaleek. Carpenter berak They Live dela bere lanik pertsonalena dio, 80. hamarkadetako gizartearen komertzializazioari buruz zuen iritzia bertan adierazi zuelarik.

AHTari buruzko mito batzu gezurtatu nahiean

AHTa gero eta hurbilago dugun honetan (hilabete gutxietan hasiko dira Ordizian lanak), proiektuari buruzko eztabaida pizten ari da, gehienbat gizartea bera delako egitasmo ilun honi buruzko azalpenak eskatzen ari dena (hemen kolektibo kritikoen lana zoriondu beharra dago, beraien arrazonamendu eta iraukortasunarekin eztabaida gizarteratzean lehen garaipena lortu dutelarik). AHTaren sustatzaileek aurrikusten zen modura erantzun dute: egitasmoaren aurkakoak kriminalituarazten, gizartearen ekimenei entzurgor egiten eta planteatzen zaizkien galderei inor konbentzitzen ez duten erantzunak emanez.

Esan bezala, eztabaida isilarazten saiatzen ari diren arren, gizartean nabaria da eta aldeko eta kontrako iritzi eta pertsona ugari aurki ditzakegu. Beste arloetan bezala, batzuek ekarpen interesgarriak egiten dituzte eta besteek esandako topikoak errepikatzen (bai aldekoak bai kontrakoak, azken hauen artean gehiago ematen den arren), eta nahiko ika-mika erakargarri eta aberasleak sor daitezke. Eztabaida hauek aurrera doan heinean ia beti ateratzen den auzi jakin batean zentratu nahi nuke nik oraingoan: AHTak gure errepideetan izango duen intzidentzia errealean hain zuzen ere.

Ateratzen dudan lehen ondorioa AHT Euskal Herritik pasatzen den tren bat dela da, ez Euskal Herriarentzat den tren bat. Soberan esan den bezala, proiektu hau hiriburuak soilik lotzen dituen (Euskal Herrikoak lehenik, Europakoak gero) garraio garestia bat da. Kontutan hartuta gure errepideetan inzidentzia gehien duten desplazamenduak probintzia barnekoak direla (%95), AHTak autoen %1 bakarrik erretiratu lituzkeela diote adituek, hiriburuen arteko desplazamenduei dagokiena hain zuzen ere. Portzentaiak hain biribilak ez izanda ere, tendentzia nahiko garbi ikusten dela uste dut. Ez da euskaldunok erabiliko dugun tren bat, Euskal Herritik pasatuko den arren.

Honen aurrean, proiektuaren aldekoek beraien argudio-komodina ateratzen dute: euskal herritarrok tren hau erabiliko ez dugun arren, honek merkantzia izugarri aterako du errepideetatik, kamioen trafikoa ezabatuz denon mesedetarako. Hau arrazoi sendoa iruditu zitzaidan, kontutan hartu beharrekoa, sareko eztabaida batean planteatu eta behar bezala azaldu zidaten eta gero nire kasa informazioa bilatzen jardun nuen arte: Abiadura Handiko Trenek ez dute merkantziarik garraiatzen (http://en.wikipedia.org/wiki/High_speed_train). Ez da inon egin (Frantzian posta garraitzen da soilik, ez dago munduan beste adibiderik), ez daude horretarako diseinatuak. Informazioa bilatzen (eta geure kontura pentsatzen) saiatu ezgero, ondorioa nahiko nabarmena da.  Nola lotu nahi da sare hau Frantziarekin, honen TGV sarea ez badago merkantzia garraiatzeko pentsatua?

AHTa europan zehar bidaiariak eramateko garraiobide garesti bat izango denaren gero eta antza geiago dauka, gure errepideetan eragin txikia edukiko duena. Dena den, erakutsi ditudan arrazoien kontra-argudioen zain geratzen naiz, auzi honetan buru irekia eta gehiago jakiteko gogoa edukitzea komeni bait da. Ezin dezatela esan gu garela hemen arrazonatu nahi ez dutenak. Hala ere, orokorrean proiektua zalantzan jartzen duten arrazoiak gehiago eta zentzudunagoak direnaren antza hartzen diot nik eta gero eta beharrezkoagoa egitasmoaren birplanteaketa bat. Bitartean, manipulazioaren gainetik euskal gizartearen erantzun zabalarekin geratzen nahiz ni, eta horren erakusgarri Arrasaten larunbatean eman zen manifestazioaren argazkia:

Oiangu publikoa eta naturalaren alde

Oainguko parkea Ordiziazko txokorik adierazgarrienetarikoa da. Herriko zentrutik hamar minutura eta N-1 errepidearen ondoan, ordiziarrek eta inguruko bisitariek ibilaldi, arratxaldepasa, piknik eta antzekoetarako sarri bisitatzen dute parkea da, Ordizia industrializatuaren birika berdea bezala har litekena. Herriaren gainean dago ezkutua, urbil eta aldi berean herriko triki-trakatik urrun. Bertan daudenek, Ordizia, Beasain edo Lazkaoko asfaltua ikusi beharrean, Txindoki, Murumendi eta Aitzgorriren ikuspegi bikainaz gozatzen dute, ingurune natural eder baten erdian, sarreran dagoen Oaingu Jatetxea delarik gizakiaren arrasto nabariena. Parkeak interes natural nabarmena du gainera, haserako basoaren zatiak geratzen baitira eta bertako animalia batzu (muxar grisa eta eskulapioaren sugea) arriskuan bait daude. Hau dela eta, Ordiziako Agenda21eko Diagnostikoaren arabera, Oiangu babestu behar den eremutzat hartu behar da, Natur Ondarea eta Paisaiaren Kontserbaziorako Interesgune moduan.

Aurreko igandean izan naiz Oiangun, bertatik Lazkaomendira doan ibilbidea egiteko asmoz, eta orain urte batzu bisitatzen nuen parkeari aurpegi txarra ikusi diot. Gaixo dago ordiziarren parkea, azken urteotan Euskal Herriko bazter askok nozitzen ari diren gaixotasuna pairatzen du: gutxi batzuen lukurreria, diru-gosea, berekoikeria eta naturari eta herritarrei errespetu falta. Udalak Oainguko parke natural eta publikoa elitezko hotel-gune pribatu bilakatuko duen proiektua martxan jarri du. Iada hasi dira hondeatzaileak lurra altxatzen eta zuhaitzak botatzen, lehen zelaia zegoen tokian hotela, golf zelaia, igerileku pribatua eta paint-ball eremua eraikitzeko. Denontzat den eremu natural hau gutxi batzuentzako parke plastifikatu bilakatu nahi dute.

Ordiazarrak ez dira lo geratu basakeri hone aurrean, eta herriaren gehiengoa alde dutela jakinda, Oiangu Publikoa eta Bizirik plataforma sortu da, beraien hitzetan bi helburu sinple, garbi eta positiborekin: Oianguko parkearen izaera publikoa eta naturala bermatzea, inolako helburu politiko edo alderdikoietik at. Gogor ari dira lanean, herritarran informatzen (udalak ekiditzen duen zerbait) eta kanpoko babesak batzen. Udalak proiektua era ilun eta ez oso garbian eraman du aurrera gainera, eta plataformak helegiteak aurkeztu ditu hau salatuz. Arartekoak berak kontzesioa bertan behera uzteko eskatu du, legea betetzen ez duelako. Baina udaletxeak entzurgor egiten dio eztabaidari eta bere aldetik propaganda kanpainari ekin dio, inolako zorroztasun teknikorik gabe proiektua “Ordiziaren garapenerako” onuragarria izango dela zabaldu naiean.

Ordiziarren egoera honek hirigintza ustelkeriaren beste kasu ekartzen dizkigu gogora: AHTa, gure kosten pribatizazioa… Azkenaldian epidemia bat bezala ari dira zabaltzen. Doan eta guztion onurarako izan beharko luketen baliabide naturalak negozio bilakatu nahi dituzte gutxi batzuek, elitista eta pribatua, beti ere eragin zuzena jasango duten herritarren iritzia eta nahia errespetatu eta kontutan hartu gabe, eta propaganda kanpaina merkeekin tontotzat hartuz. Oraingoan Ordiziarrekin tupust egin dutela ematen du ordea, eta ez dirudi hauek “paso egiteko” daudenik. Hemendik orain harte Oainguren izaera publiko eta naturalaren alde egin dituzten ekintza, ekimen eta protestak txalotu nahi ditut, eta hemendik aurrera egingo dituztenei nire babesa eskaini.

Oaingu bizirik!

http://www.oiangubizirik.org/

Azkenean hasi dira batzu AHTari buruzko eztabaida aipatzen… manipulatzeko bada ere

Zauria egin aurretik hesgailua jarri, dirudienez hori da espainiar (eta euskal herritar batzuen) interesen menpeko komunikabideen hildoa. Denok hartzen diogu susmo txarra azken aldian ETAk eta “indarkeriaren munduak” Abiadura Handiko Trenaren aurka dituzten asmo maltzurrei buruz kaleratzen ari den informazio uholdeari. Harrigarria, kontutan hartuta azken urteetan eman diren ekimen eta protesta ugariek ez dutela inongo oiartzunik izan Euskal Herritik kanpo kontutan hartuta.

Kanpaina hau orain aste batzu hasi zait niri behintzat erabat lotxagabea eta agerikoa izaten. Orduan, El Correo eta El Diario Vasco egunkariek (ABC espainiarraren euskal sukurtsalak) identifikatu gabeko “polizia iturriak” aipatuz, ETAren lehentasunetako bat AHTa erasotzea zela zabaldu zuen, eta lehentasun hau ezker abertzaleko militanteei inposatu diela mobilizazioak eta sabotai ekintzak buru ditzaten, horretarako gidaliburuak ere zabalduz. Artikulua aldrebeskeri bat zen goitik behera: AHTaren aurkako mugimendu osoa ETAren menpekoa zela iradokitzen zuen, ETAren eta ezker abertzalearen harteko lotura eta menpekotasun fantastikoak asmatzen, inork ikusi ez dituen dokumentu eta gidaliburuak aipatu eta konfirmatu ezin den “informazio konfidentziala” erabiltzen froga bakar gisa. Zabor hutsa, kazetaritza ikuspuntutik. Atentzioa deitu zidan artikulu exkax horrek espainiar komunikabideetan (eta euskal batzuetan) eduki zuen oiartzun zabala. Puntu honetatik aurrera, antzeko informazioak (inoiz ez egiaztatuak) bikoiztu egin dira. Lehen ustez “indarkiriaren munduko” euskaldun bat atxilotzen zenean Ardi Beltza eta Eginen ale piloa aurkitzen ziren bezela, orain AHTaren aurkako propaganda aurkitzen omen dute poliziek. Espainiar Barne Ministroak ere inork egin ez dion galderari erantzuten dio, eta AHTaren babesa lehentasun bat dela errepikatzen du behin eta berriz; eta EAEko parlamentuak ere ETAren asmo maltzurrak gaitzetsi ditu (naiz eta inork ez du jakin asmo maltzur hauek zehazki azaltzen, ezta inongo frogarik erakusten ere).

Kanpaina honen asmoa garbia da: AHTaren proiektua eraikitzen hasteko eguna iristen den heinean euskal herritarron mobilizazioak eta protesta ugaldu egingo dira gure herrietan eta orain harte ixilarazten saiatu diren eztabaida ezingo dute gehiago atzeratu. Eztabaida honen oiartzuna saiestezina egin baino lehen (gero eta handiagoa dena, beraien urduritasunerako), proiektuarekin kritikoak direnak baliogabetu nahi dira, hauen ideia eta arrazoiak indarkeriarekin lotuz, Euskal Herrian betidanik emaitza onak eman dituen estrategia iruzurtia. Hemendik aurrera, proiektuaren aurkako ekimen batean parte hartzea nahikoa izango da “abertzale radikal” gisa fitxatua izateako, nahikoa izango da proiektuari eragozpen txikiena jartzea eztabaida saiestu eta “indarkeria gaitzetsi dezagun” exijitzeko. Iada ez dira existitzen proiektuari buruzko hizketaldi eta solasak, manifestazio eta protesta jendetxuak, egiten ari diren herri kontsultak eta batzuek beti ahoan duten herritarren borondatea. Orain ETAren alde edo ETAren kontra zaude, besterik gabe.

Ez dakit zerk sutzen nauen gehiago, euskal ekimen desobeditzaileak indarkeriarekin lotzeko betiko amarruak, edota esku hartean dugun kanpaina honen nabaritasun eta lotsagabekeria. Ez dira disimulatzen ere saiatu, jendea tontotzat hartzen dute antza… Baina beno, gauzak filosofiarekin hartzen saiatu behar da. Horrelako trikimailu tristea erabili behar izan badute, proiektuaren aurkako gure arrazoi eta galderei erantzuteko argumentuen falta dutelako dirudi. Dena den, hurrengo hilabeteetan eztabaida serio eta konstruktibo bat emango denaren esperantza dut, ez al da betiko indarkeriari buruzko hitzaldi demagogikoan amaituko.